Asherman Sendromu Nedir?
Asherman sendromu (intrauterin adezyon hastalığı), rahim içindeki endometrial bazal tabakanın hasar görmesi sonucu oluşan fibröz yapışıklıklardır. Rahim boşluğunu kısmen veya tamamen tıkar, menstrüasyonu ve implantasyonu bozar.
Sıklık
- Tekrarlayan küretaj sonrası: %15-40
- Postpartum küretaj sonrası: %25 (en yüksek risk)
- İnfertilitesi olan kadınların %1-2'si
- Tekrarlayan gebelik kaybı olanlarda: %5-10
Nedenleri
En yaygın neden — uterin cerrahi travma:
- Postpartum küretaj (özellikle postpartum 2-4. haftada yapılan)
- Abortus sonrası küretaj (missed, incomplete)
- Myomektomi (özellikle kaviteye açılan)
- Sezaryen
- Endometrial ablasyon
- Septum rezeksiyonu
Enfeksiyöz:
- Genital tüberküloz
- Postpartum veya postabortus endometrit
- Kronik endometrit
İdiopatik: Az sayıda vaka
Klinik Belirtiler
March sınıflandırması (hafif, orta, şiddetli):
- Hafif (< 1/4 kavitatif kapsama): Normal menstrüasyon veya hipomenoraji
- Orta (1/4 - 3/4): Amenore, dismenore
- Şiddetli (> 3/4): Amenore, siklik ağrı (hematometra)
Ana semptomlar:
- Amenore (adetin tamamen kesilmesi) veya hipomenore
- Siklik pelvik ağrı (yapışıklıklar hematometra oluşturduğunda)
- İnfertilite
- Tekrarlayan gebelik kaybı
- Plasenta akreta / kompleks plasentasyon (gebelik oluşursa)
Tanı
Histerosalpingografi (HSG): Rahim kavitesinde dolum defektleri
Transvaginal ultrason: Endometrium incelmiş, düzensiz; 3D US veya sono-HSG daha hassas
Histeroskopi (Altın Standart): Doğrudan görüntüleme + tanı + tedavi
MR: Kompleks olgularda uterin yapıyı değerlendirme
Sınıflandırma (ASRM / March)
ASRM:
- Minimal: İnce filmi adezyonlar, kavitenin < 1/3'ü
- Moderate: Yoğun, kavitenin 1/3-2/3'ü
- Şiddetli: Yoğun yapışıklıklar, kavitenin > 2/3'ü veya tüpler obstrükte
Tedavi
Histeroskopik Adezyolizis (Altın Standart)
- Genel anestezi
- Histeroskop ile doğrudan görüntüleme
- Yapışıklıklar keskin makas, laser veya bipolar enerji ile kesilir
- Ameliyat sonrası normal kavite restore edilir
- Şiddetli vakalarda birden fazla prosedür gerekebilir
Postoperatif Rekürrensi Önleme
Adezyon nüks oranı %30-60'a kadar yüksektir. Önleyici önlemler:
-
Intrauterin bariyer cihazları:
- Hyaluronik asit jel
- Antiadeziv bariyerler (Seprafilm)
- Copper-IUD (2-3 ay)
- Balloonlu kateter (7-10 gün)
-
Hormonal tedavi:
- Yüksek doz östrojen (2-3 ay) — endometrium rejenerasyonunu uyarır
- Takip siklusunda progesteronla kurama
-
Tekrar histeroskopi: 2-3 ay sonra kontrol
Kök Hücre Tedavisi
Otolog kök hücre tedavisi araştırma aşamasındadır — şiddetli vakalarda endometrial rejenerasyonu uyarabilir.
Prognoz
Tedavi sonrası:
- Menstruasyon normale döner: %70-90
- Gebelik oranı: %40-70 (başlangıç şiddetine bağlı)
- Canlı doğum oranı: %30-55
- Komplikasyon oranı (plasenta akreta, preterm, kanama): %20-40
Kötü prognoz göstergeleri:
- Şiddetli sınıflandırma
- Tbc etiyolojisi
- Yineleyen cerrahi ihtiyacı
- Endometrium < 5 mm kalıcı olarak
Gebelikte Riskler
Asherman sonrası gebelik yüksek risklidir:
- Plasenta akreta (%10-20) — en ciddi komplikasyon
- Erken doğum
- IUGR (intrauterin gelişim geriliği)
- Plasenta previa
- Postpartum hemoraji
Bu nedenle gebelik yüksek riskli obstetrik takip gerektirir.
Önleme
- Gereksiz küretaj yapmamak — tıbbi abortusta medikal yönetim (misoprostol) öncelikli
- Küretajın gentil yapılması
- Postpartum küretajı mümkünse 3-4 haftadan sonraya ertelemek
- Enfeksiyon tedavisi
- Genital tüberküloz taraması (endemik bölgelerde)