Blastokist Nedir?
Blastokist, embriyonik gelişimde fertilizasyondan yaklaşık 5-6 gün sonra ulaşılan ileri bir aşamadır. Bu evrede embriyo, içinde sıvı dolu bir boşluk (blastosöl) barındırır ve iki temel hücre grubuna farklılaşmıştır:
- İç hücre kütlesi (Inner Cell Mass, ICM): Fetusu oluşturacak hücreler.
- Trofoektoderm (TE): Plasentayı ve gebelik zarlarını oluşturacak dış tabaka.
Blastokistin Oluşumu
- Gün 1: Fertilizasyon ve 2 pronükleus (2PN)
- Gün 2-3: Bölünme (cleavage) evresi — 4-8 hücreli embriyo
- Gün 4: Morula (16-32 hücre, sıkı paketlenmiş)
- Gün 5: Erken blastokist — blastosöl oluşmaya başlar
- Gün 5-6: Tam gelişmiş / ekspande blastokist
- Gün 6-7: Zona pellusidadan çıkış (hatching)
Gardner Skorlama Sistemi
Blastokist kalitesi Gardner skorlaması ile değerlendirilir. Örneğin 4AA şöyle yorumlanır:
- 4: Genişleme derecesi (1-6 arası; 4 tam ekspande)
- İlk harf (A/B/C): İç hücre kütlesi kalitesi
- İkinci harf (A/B/C): Trofoektoderm kalitesi
A harfleri en iyi, C harfleri en düşük kalitedir.
Blastokist Transferinin Avantajları
- Seçim gücü: Gelişimini sürdürebilen en sağlıklı embriyolar blastokiste ulaşır.
- Yüksek implantasyon oranı: Endometriumun blastokist geldiğinde fizyolojik olarak daha hazır olması.
- Tekli embriyo transferi (SET) için uygun: Çoğul gebelik riskini azaltır.
- PGT için uygun: Trofoektodermden biyopsi alınabilir.
Dezavantajları
Tüm embriyolar blastokiste ulaşamaz; in vitro ortamın doğal uterusla birebir aynı olmaması bazı embriyoların bu aşamaya gelememesine yol açabilir. Bu nedenle gelişim potansiyeli düşük olan hastalarda gün 3 transfer düşünülebilir.
Blastokist Dondurma
Günümüzde vitrifikasyon yöntemi ile blastokistler %95'in üzerinde canlılıkla çözülebilmektedir. Bu, segmente IVF ("freeze-all") stratejilerinin yaygınlaşmasının temel nedenidir.