DHEA-S Nedir?
Dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S), adrenal bezin zona retikülaris tabakasından salgılanan bir steroid hormondur. DHEA'nın sülfatlanmış formu olan DHEA-S, dolaşımdaki en yüksek konsantrasyonlu steroiddir ve testosteron ile estradiol için bir ön-hormon (prohormon) rolü oynar.
Klinik Önemi
Kadınlarda DHEA-S ölçümü başlıca iki nedenle yapılır:
-
Hiperandrojenizm kaynağının ayırıcı tanısı: Yükselmiş DHEA-S (> 700 μg/dL) adrenal kökenli androjen üretimine işaret eder. Over kaynaklı hiperandrojenizmde (PCOS) DHEA-S genellikle normal veya hafif yüksektir. Çok yüksek değerler (> 800 μg/dL) adrenal tümör veya konjenital adrenal hiperplazi düşündürür.
-
Zayıf yanıtlı hastalarda suplementasyon: Bazı çalışmalar, düşük over rezervine sahip kadınlarda oral DHEA suplementasyonunun (75 mg/gün) yumurta kalitesini artırabileceğini öne sürmüştür. Ancak ESHRE 2023 kılavuzları, kanıt düzeyinin yetersiz olması nedeniyle rutin DHEA kullanımını önermemektedir.
Yaşla Değişim
DHEA-S düzeyi yaşla belirgin şekilde azalır. 20'li yaşlarda zirveye ulaşır, 70'li yaşlara kadar kademeli olarak düşer ("adrenopoz"). Bu düşüş, yaşlanma sürecinin biyokimyasal bir göstergesi olarak kullanılabilir.
Tüp Bebek Tedavisinde DHEA
POSEIDON grup 3-4 (yaşı ileri + düşük yanıt) hastalarda DHEA suplementasyonu, stimülasyondan 6-12 hafta önce başlanmalı ve protokol süresince sürdürülmelidir. Karaciğer enzim takibi önerilir. Gebelik saptanırsa hemen kesilir.