Korpus Luteum Nedir?
Korpus luteum (Latince "sarı cisim"), ovulasyondan sonra boşalan folikülün kalan hücrelerinin yapısal ve fonksiyonel dönüşümüyle oluşan geçici bir endokrin bezdir. İçerdiği lipid pigmentleri nedeniyle sarımsı renktedir. Temel görevi progesteron üretmektir.
Oluşum Süreci
- Ovulasyonla birlikte folikül yırtılır ve oosit dışarı atılır.
- Kalan granuloza ve teka hücreleri lüteinize olur.
- Hücreler hipertrofiye uğrar, damarlanır ve progesteron üretimine başlar.
- Bu sürece luteinizasyon denir; LH tarafından tetiklenir.
Fonksiyonları
- Progesteron üretimi: Endometriumu sekretuar hale getirir ve embriyo implantasyonuna hazırlar.
- Estradiol üretimi: Luteal fazın düşük düzeyde estradiol salgısı.
- İnhibin A: FSH'yi baskılar.
- Relaksin: Gebelikte miyometriyal gevşeme sağlar.
Ömrü
- Gebelik yoksa: Korpus luteum yaklaşık 10-14 gün sonra gerileme döngüsüne (lüteoliz) girer; progesteron düşer, menstruasyon başlar. Geride fibröz korpus albicans kalır.
- Gebelik varsa: Embriyodan salgılanan hCG, korpus luteumu korur. Korpus luteum, yaklaşık 7-10. gebelik haftasına kadar gebeliğin progesteron desteğini sağlar; sonrasında bu görevi plasenta devralır (luteo-plasental shift).
IVF'te Korpus Luteumun Önemi
Yumurta toplama (OPU) işlemi sırasında foliküler sıvı aspire edilirken granuloza hücreleri de ortamdan uzaklaştırılır. Bu, korpus luteum fonksiyonunu bozar. Ayrıca GnRH agonist ile trigger yapıldığında korpus luteum fonksiyonu daha da baskılanır.
Bu nedenle IVF sonrası luteal faz desteği (progesteron ± estradiol) şarttır. Destek genellikle hCG pozitifliği teyit edildikten sonra en az 10-12. gebelik haftasına kadar sürdürülür.
Korpus Luteum Kisti
Korpus luteumun normalden büyük (> 3 cm) olması veya kanama içermesi korpus luteum kisti olarak adlandırılır. Genellikle spontan geriler. Nadiren rüptür veya hemoraji ile akut batına neden olabilir.
Korpus Luteum Yetmezliği (Luteal Faz Defekti)
Yetersiz progesteron üretimi; endometriyumun yeterince hazırlanamamasına, implantasyon başarısızlığına veya erken gebelik kaybına yol açabilir.