OHSS Nedir?
Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu (OHSS), IVF sırasında kontrollü ovaryan uyarıma abartılı yanıt sonucu ortaya çıkan, overlerde büyük kist oluşumu ve damar içinden karın boşluğuna sıvı kaçışı ile karakterize bir komplikasyondur. Nadir şiddetli biçimlerinde yaşamı tehdit edebilir.
Patofizyolojisi
hCG uygulanmasından sonra overlerde VEGF (vasküler endotel büyüme faktörü) salınımı artar. VEGF, damar geçirgenliğini artırır; sıvı damar içinden üçüncü boşluklara (karın, plevral boşluk) kaçar. Bu:
- Hemokonsantrasyon
- Hipovolemi
- Elektrolit dengesizlikleri
- Böbrek fonksiyon bozukluğu
- Tromboz riski ile sonuçlanabilir.
Sınıflandırma
- Hafif: Abdominal gerginlik, bulantı, overler > 5 cm
- Orta: Belirgin asit, kilo artışı, overler 8-12 cm
- Şiddetli: Gerilmiş asit, plevral effüzyon, oligüri, hematokrit > 45, lökositoz, kreatinin yükselmesi
- Kritik: ARDS, tromboembolizm, böbrek yetmezliği, overler > 12 cm
Belirtileri
- Karın şişkinliği, gerginlik, ağrı
- Bulantı, kusma, ishal
- Hızlı kilo artışı (> 1 kg/gün)
- İdrar miktarında azalma
- Nefes darlığı (plevral effüzyon)
- Bacaklarda şişme
- Göğüs ağrısı (tromboz)
Risk Faktörleri
- Genç yaş (< 30)
- Düşük BMI
- PCOS
- Yüksek AMH (> 3.5 ng/mL)
- Yüksek antral folikül sayısı (> 20)
- Önceki OHSS öyküsü
- Yüksek doz gonadotropin
- Çok sayıda folikül (> 18-20) ve yüksek E2 (> 3500-5000 pg/mL)
- Taze embriyo transferi ve gebelik oluşması (hCG endojen üretimi)
Önleme Stratejileri
- Antagonist protokol tercih edilmesi
- GnRH agonist trigger: hCG yerine agonist ile trigger (hCG yarı ömrü uzundur)
- Freeze-all stratejisi
- Cabergoline (dopamin agonisti) profilaksisi
- Albumin infüzyonu (sınırlı kanıt)
- Siklus iptali (gerekirse)
- Coasting: Yüksek yanıtlı hastalarda gonadotropin kesimi
- Düşük doz individualize protokol
Tedavi
Hafif-Orta
- Bol sıvı alımı (tuzlu)
- Yakın izlem
- Evde dinlenme
- Günlük kilo takibi
Şiddetli
- Hastane yatışı
- IV kristaloid / kolloid
- Tromboz profilaksisi (düşük molekül ağırlıklı heparin)
- Parasentez (gergin asit)
- Böbrek ve solunum izlemi
- Gebelik oluşmadıysa OHSS 7-10 günde düzelir; gebelik varsa 2-3 hafta uzayabilir.
Prognoz
Modern önleme stratejileri sayesinde şiddetli OHSS sıklığı %1'in altına inmiştir. Erken tanı ve uygun yönetimle mortalite çok düşüktür.