PCOS Nedir?
Polikistik Over Sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınların yaklaşık %8-13'ünü etkileyen, en sık karşılaşılan endokrin-reprodüktif bozukluklardan biridir. Tanı, Rotterdam kriterlerine göre aşağıdaki üç bulgudan en az ikisinin varlığıyla konur:
- Oligo/anovulasyon (siklus düzensizliği, adet geçişleri)
- Klinik ve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm (hirsutizm, akne, yüksek testosteron)
- Polikistik over morfolojisi (PCOM): Ultrasonda overde ≥ 20 antral folikül veya over hacmi > 10 mL
Ayrıca diğer nedenler (tiroid hastalığı, hiperprolaktinemi, konjenital adrenal hiperplazi, Cushing) dışlanmalıdır.
Belirtiler
- Siklus düzensizliği, oligomenore veya amenore
- Kıllanma artışı (hirsutizm): yüz, göğüs, karın, sırt
- Akne, yağlı cilt
- Saç dökülmesi (androgenetik)
- Kilo alma, obezite, bel çevresi artışı
- İnsülin direnci, pre-diyabet, tip 2 DM eğilimi
- İnfertilite
- Dislipidemi, metabolik sendrom
- Cilt değişiklikleri (akantozis nigrikans)
PCOS Fenotipleri
Rotterdam kriterlerine göre 4 fenotip tanımlanır:
- Fenotip A: Hiperandrojenizm + oligo/anovulasyon + PCOM (tam fenotip)
- Fenotip B: Hiperandrojenizm + oligo/anovulasyon
- Fenotip C: Hiperandrojenizm + PCOM (ovulatuvar PCOS)
- Fenotip D: Oligo/anovulasyon + PCOM (hafif fenotip)
İnfertilite ve Tedavi
PCOS, anovulatuar infertilitenin en sık nedenidir. Tedavi basamakları:
- Yaşam tarzı değişiklikleri: Kilo kaybı (vücut ağırlığının %5-10'u), egzersiz, sağlıklı beslenme
- Ovulasyon indüksiyonu:
- Letrozol: Günümüzde birinci basamak
- Klomifen sitrat
- Gonadotropinler: Dirençli vakalarda
- Metformin: İnsülin direnci olanlarda
- IVF: Diğer yöntemler başarısız olursa veya eşlik eden başka faktör varsa
PCOS ve IVF Özellikleri
- Yüksek yumurta yanıtı beklenir
- OHSS riski yüksektir
- Antagonist protokol + GnRH agonist trigger tercih edilir
- Freeze-all stratejisi güvenlidir
Uzun Dönem Riskler
- Tip 2 diyabet (3-7 kat artmış risk)
- Metabolik sendrom
- Kardiyovasküler hastalık
- Endometriyal hiperplazi ve kanser
- Gestasyonel diyabet
- Gebelik hipertansiyonu ve preeklampsi
- Depresyon ve anksiyete
Daha detaylı bilgi için: PCOS kapsamlı rehberimiz