Polar Cisim Nedir?
Polar cisim (polar body), dişi mayoz bölünmelerinin asimetrik sitoplazma bölünmesi sonucu ortaya çıkan ve oositin kardeş hücresi olan küçük bir hücreciktir. Mayozun eşit olmayan bölünmesi, sitoplazmanın büyük kısmının gelecekteki zigot için oositte kalmasını sağlar. Polar cisimler, IVF laboratuvarında oosit olgunluğunun ve genetik kalitenin değerlendirilmesinde önemli biyolojik göstergelerdir.
Birinci Polar Cisim (1. PB)
Birinci polar cisim, mayoz I tamamlandığında ve oosit metafaz II aşamasına geçtiğinde ekstrude edilir. Varlığı, oositin olgun (MII) olduğunun kanıtıdır ve ICSI için uygun olduğunu gösterir.
İkinci Polar Cisim (2. PB)
İkinci polar cisim, sperm oosite girdikten sonra mayoz II'nin tamamlanmasıyla atılır. 1. ve 2. polar cisimlerin birlikte görünmesi, fertilizasyonun başarıyla gerçekleştiğinin ilk mikroskopik işaretlerinden biridir (2 PN oluşumu ile birlikte).
IVF Laboratuvarında Polar Cisim Değerlendirmesi
ICSI öncesi denüdasyon sonrası polar cisim varlığı, oosit olgunluğunu doğrulamada kullanılır:
- MII oosit: 1. polar cisim mevcut, ICSI uygun.
- MI oosit: Polar cisim yok, GV da yok; kısa süre kültürde bekletilebilir.
- GV oosit: Germinal vezikül mevcut, immatür; genellikle kullanılamaz.
Polar cismin morfolojisi (büyüklük, fragmantasyon, granülarite) oosit kalitesi hakkında ipucu verebilir; kalitesiz polar cisimler zayıf embriyo gelişimi ile ilişkilendirilmiştir.
Polar Cisim Biyopsisi (PB Biyopsi)
PGT için alternatif bir yöntem olan polar cisim biyopsisi, özellikle etik veya yasal nedenlerle embriyo biyopsisinin yapılamadığı ülkelerde uygulanabilir. Yalnızca anne kaynaklı genetik bilgi sağlar; baba kaynaklı hataları tespit edemez. Bu sınırlama nedeniyle günümüzde blastokist evresinde trofektoderm biyopsisi tercih edilmektedir.
Klinik Değerlendirme
- Polar cismin küçük ve düzgün olması: Kalite göstergesi.
- Büyük, fragmante polar cisim: Anöploidi ve olumsuz embriyo gelişimiyle korelasyon gösterebilir.
- Tek polar cisimli zigot (yalnız 1 PN): Anormal fertilizasyon, kullanılmaz.
- İki polar cisim ve 2 PN: Normal fertilizasyon.
Polar cisim değerlendirmesi, morfolojik skorlamanın ayrılmaz bir parçasıdır ve deneyimli embriyolog için güvenilir bir klinik araçtır.
Polar Cisimde Anöploidi Taraması
Birinci polar cisim, oositin mayoz I sonrası kromozom seti hakkında bilgi verir. Eğer 1. PB'de anöploidi saptanırsa oositte komplementer bir anöploidi (örn. trizomi veya monosomi) beklenir. Ancak bu yöntem mayoz II sonrası oluşan hataları ve paternal hataları yakalayamaz. PGT-A için günümüzde trofektoderm biyopsisi tercih edilmektedir; yine de İtalya gibi embriyo biyopsisinin yasal olarak kısıtlandığı bazı ülkelerde polar cisim biyopsisi hâlâ kullanılmaktadır.
Oosit Aktivasyon Bozukluğunda Polar Cisim
ICSI sonrası fertilizasyon başarısızlığı görülen vakalarda 2. polar cismin atılmaması oosit aktivasyon eksikliğinin göstergesi olabilir. Bu olgularda artificial oocyte activation (AOA) yöntemi (kalsiyum iyonofor uygulaması) ile 2. polar cismin atılması ve normal fertilizasyon sağlanabilir.
Polar Cisim Morfolojisi Parametreleri
İdeal bir polar cisim küçük (yaklaşık 10 mikron çapında), oval ya da yuvarlak, pürüzsüz yüzeyli ve tek parçadır. Geniş, dev veya fragmente polar cisimler çeşitli klinik çalışmalarda düşük fertilizasyon oranı ve düşük implantasyon potansiyeli ile ilişkilendirilmiştir. Ayrıca polar cisim ile oosit arasındaki konum (perivitellin boşluğun genişliği) de embriyo gelişimiyle korele bulunabilir.
Polar Cisim ve Zona Rotasyonu
ICSI sırasında enjeksiyon iğnesi, polar cisim konumuna göre yerleştirilir. Polar cismin mayoz iğ ipliği ile aynı düzlemde olma olasılığı olduğundan, iğnenin 6 veya 12 pozisyonuna yerleştirilmesi spindle'a zarar verme riskini azaltır. Gelişmiş ICSI cihazları polarize ışık optiği sayesinde iğ ipliğini gerçek zamanlı olarak görüntüleyebilir.