Spermiyogram Nedir?
Spermiyogram (semen analizi), erkek üreme sağlığının laboratuvar değerlendirmesinde ilk ve en önemli testtir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 6. baskı (2021) kılavuzlarına göre standardize edilmiş prosedürlerle uygulanır.
Nasıl Yapılır?
- Örnek, 2-7 günlük cinsel perhiz sonrasında alınır
- Tercihen laboratuvar ortamında masturbasyonla toplanır
- Örnek steril kaba alınır, 37°C'de muhafaza edilir
- Likefaksiyon süresi beklenir (genellikle 30-60 dk)
- Analiz 60 dakika içinde tamamlanmalıdır
Değerlendirilen Parametreler
Makroskopik:
- Hacim (normal: ≥ 1.4 mL)
- pH (normal: ≥ 7.2)
- Renk, görünüm, likefaksiyon süresi
- Viskozite
Mikroskopik:
- Sperm konsantrasyonu (normal: ≥ 16 milyon/mL)
- Total sperm sayısı (normal: ≥ 39 milyon)
- Progresif hareketlilik (normal: ≥ %30)
- Total hareketlilik (normal: ≥ %42)
- Morfoloji (Kruger strict kriteri: normal ≥ %4)
- Canlılık (normal: ≥ %54)
- Lökosit sayısı (< 1 milyon/mL olmalı)
Anormal Sonuçlar
- Oligozoospermi: Sperm konsantrasyonu < 16 milyon/mL
- Astenozoospermi: Progresif hareketlilik < %30
- Teratozoospermi: Morfoloji < %4
- Azoospermi: Örnekte hiç sperm bulunmaması
- Oligoastenoteratozoospermi (OAT): Tüm parametreler düşük
Önemli Noktalar
Tek bir anormal sonuçla karar verilmez. WHO, en az 2-3 hafta aralarla 2 analiz yapılmasını önerir. Ateşli hastalık, antibiyotik kullanımı, stres ve perhiz süresi sonuçları etkileyebilir. Bilgisayarlı sperm analizi (CASA), manuel değerlendirmeyi objektifleştirir.
Tüp Bebek Kararı İçin Önemi
Spermiyogram sonuçları tedavi seçimini belirler:
- Normal/hafif anormal: IUI (aşılama) veya IVF
- Orta-şiddetli anormal: ICSI (mikroenjeksiyon)
- Azoospermi: TESE/Mikro-TESE sonrası ICSI