Teratospermi Nedir?
Teratospermi (teratozoospermi), semen analizinde Kruger strict criteria kullanılarak değerlendirildiğinde normal morfolojili sperm oranının %4'ün altında olması durumudur (WHO 2021 kriterleri).
Sperm Morfolojisi Kriterleri (Kruger Strict)
Normal sperm için:
- Baş: Oval, düzgün, uzunluk 4-5 μm, genişlik 2.5-3.5 μm
- Akrozom: Başın %40-70'ini kaplar
- Orta parça: İnce, aksiyel, baştan ~1.5 kat uzun
- Kuyruk: Düz, incelen, uzunluk ~45 μm
Anormallik Tipleri
Baş anomalileri:
- Büyük / küçük / yuvarlak / amorf
- Makrozoospermik (çok büyük)
- Globozoospermik (akrozom yokluğu — sperm yumurtaya giremez)
- Çift baş
Orta parça anomalileri:
- Kalın, ince, asimetrik
- Sitoplazmik damlacık
Kuyruk anomalileri:
- Kısa, kıvrık, çift
- Dairesel
- 9+0 axoneme (Kartagener)
Nedenleri
- İdiyopatik (en yaygın)
- Varikosel
- Genetik (globozoospermi: SPATA16, DPY19L2 mutasyonları)
- Isı maruziyeti
- Toksin (sigara, alkol)
- Enfeksiyon
- Oksidatif stres
- İleri erkek yaşı
Klinik Önem
Kruger strict kriteri ile < %4 normal morfoloji konvansiyonel IVF'te fertilizasyon oranını düşürür. Ancak ICSI morfoloji anomalisinden büyük ölçüde etkilenmez.
- Normal morfoloji > %4: IUI veya IVF uygun
- Normal morfoloji < %4: ICSI önerilir
- Normal morfoloji 0 (globozoospermi): ICSI + yapay oosit aktivasyonu
Tedavi
- Altta yatan nedenin tedavisi (varikosel, enfeksiyon)
- Antioksidan desteği (C vitamini, E vitamini, çinko, L-karnitin, koenzim Q10)
- Sigara/alkol bırakma
- Sıcak maruziyetini azaltma
- IVF + ICSI (en yüksek başarı)
Prognoz
Teratospermili hastalarda ICSI ile fertilizasyon oranları normalden farklı değildir (~%65-75). Çünkü sperm direkt yumurtaya enjekte edilir, morfoloji penetrasyon için gerekli değildir.