Kırk yaşımdayım, ev hanımıyım, eşim KOBİ sahibi bir esnaf. İlk kızımız on iki yaşında, doğal yoldan, hatta planlamadan oldu. Doktorumuz bize 'ikincide şanslı olabilirsiniz' demişti. Ama olmadı. Yedi yıldır deniyoruz, çocuk hayalimiz var ama gelmiyor.
İki yıl önce ilk tüp bebek denememizi yaptık. Klasik, orta seviye bir merkezde, indirimli bir paketle. Eşim kredisini düzenledi, ben ailemden 30 bin lira borç aldım, başardık. Tedavi 65 bin civarında tuttu. Beta negatif geldi.
İkinci denememizi bir yıl sonra yaptık, başka bir merkezde. O ara eşimin işi sıkışmıştı, ekonomik kriz yaşıyordu. İlk paket için bankalardan ikinci kredi çektik, ailemden tekrar 25 bin borç aldım. Tedavi 80 bin tuttu çünkü ek genetik testler istedik. Yine negatif.
Üçüncü deneme için, dürüst olmak gerekirse, mali olarak çok zorlandık. Aile dostlarımdan da borç alıyordum artık. Eşim 'belki vazgeçelim, kızımız var, biz şükredelim' dedi. Ama kızımız her gece 'ben ablalıkta yapmak istemiyorum, ben ablalık yapmak istiyorum' diye gece duasında söylüyordu. Yüreğim dayanmıyordu.
Araştırdım. KKTC'deki bir merkez bana toplam paket olarak 4500-5000 euro arasında bir ücret verdi. Türk merkezleriyle karşılaştırınca, paketin içinde bazı ek hizmetler de vardı. Eşimle hesap yaptık: yol, otel, ilaç dahil 7000 euro civarına gelecekti. Üçüncü deneme için bu sefer arabamızı sattık, eşim de iş yerindeki bazı ekipmanları sattı. Yine de 4000 euro açığımız vardı. Ailemden borç aldık, bir kısım da bankadan kredi çektik.
KKTC'ye gittik. Tedavi başarılı geçti. İlk transferimizde tek embriyomuz tutmadı. Geriye iki donmuş embriyomuz vardı. Üç ay sonra geri döndük, ikinci transferi yaptık. Pozitif geldi. Şu an oğlum altı aylık.
Mali olarak hâlâ borçluyuz. Bütün borçların toplamı 200 bin lira civarında. Eşim tekrar bir araba alana kadar dolmuşla işine gidiyor. Kızım, küçük kardeşine bakmaya başladığında, biz onun kıyafetlerini ablasının küçüklüğünden saklı duranlardan giydiriyoruz.
Bu hikâyeyi şükranla anlatıyorum, çünkü oğlum kucağımda. Ama bir uyarı olarak da: tüp bebek ve mali planlama beraber konuşulmalı. Çiftler genelde 'çocuk olursa her şeyi göze alırız' diyor, ama borç bittikten sonra başlayan stresin de evliliğe ve aileye yükü oluyor. Eğer mali sınırınızı zorlayacaksanız, üç şeyi öneririm: birincisi, uzun vadeli düşünün, üç deneme bütçesi olarak başlayın; ikincisi, KKTC veya başka uygun merkezleri araştırın, paketleri karşılaştırın; üçüncüsü, kredi öncesinde hayatınız için bir 'kurtarma planı' yapın. Çünkü çocuk dünyaya geldiğinde, ona güvende büyüteceğiniz ekonomik zemin de gerekiyor.
Mali olarak güçlük çeken çiftlere bir başka tavsiye daha: tüp bebek tedavisini araştırırken sadece paket fiyatına değil, paketin içinde nelerin olduğuna ve nelerin olmadığına dikkat edin. 'Tüm dahil 60 bin' diyen bazı paketler, ilaç maliyetini hariç tutuyor; bazıları PGT testleri için ayrı ücret istiyor; bazılarında embriyo dondurma ek ücretli. Bunları başlangıçta net bir şekilde sorun. Bir başka not, KKTC seyahati için: yaz aylarında uçak bileti pahalı oluyor, mümkünse Mart-Nisan veya Ekim-Kasım gibi aylarda planlamak hem mali hem de iklim olarak avantajlı. Otelde de paket fiyatlı, klinik anlaşmalı yerleri tercih edin. Son olarak, mali yükü tek başınıza taşımak yerine açık konuşun aileyle: bizim sürecimizde ailem ilk başta uzak duruyordu, çünkü 'bilmedikleri için' destek olamıyorlardı; oturup hesabı tek tek anlattığımda, küçük katkılar bile büyük yardım oldu.