PGT-M (Monogenic Disorders): Tek Gen Hastalıkları için Preimplantasyon Genetik Tanı

Hızlı Özet

PGT-M (preimplantation genetic testing for monogenic/single gene disorders), tek gen (monogenik) hastalıkların kalıtım riski taşıyan çiftlerde, embriyoların bu spesifik mutasyon açısından transfer öncesi değerlendirilmesini sağlayan preimplantasyon genetik tanı alt türüdür. Uygulama; hedef mutasyonun aile özelinde önceden karakterize edilmesi, ardından tüp bebek siklusu sonrasında elde edilen blastokist aşamasındaki embriyolardan alınan biyopsi örneklerinin özel tasarlanmış bir protokol ile analizi esasına dayanır. PGT-M, kalıtsal hastalık riskine karşı embriyo düzeyinde bilgi sağlamak üzere geliştirilmiş, tıbbi genetik ve üremeye yardımcı tedavinin kesişim noktasında yer alan bir uygulamadır (ESHRE 2023).

PGT-M, özellikle talasemi, kistik fibrozis, orak hücre anemisi, spinal müsküler atrofi (SMA), Huntington hastalığı, Duchenne müsküler distrofisi ve BRCA1/2 ile ilişkili kalıtsal kanser yatkınlığı gibi mutasyon kaynağı ve kalıtım paterni bilinen hastalıklarda uygulanır. Uygulanabilir olması için hastalığın moleküler temelinin ailede tanımlanmış olması gerekir. Bazı durumlarda doğrudan mutasyon analizi, bazı durumlarda ise linkage analizi (SNP haritalama) ile informatif markörler üzerinden risk değerlendirmesi yapılır. Yeni nesil dizileme platformlarının yaygınlaşmasıyla PGT-M ve PGT-A kombine uygulamaları da artmıştır.

Türkiye’de PGT uygulamaları, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği tıbbi endikasyonlar çerçevesinde, ilgili yönetmelik (Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği, 2014) uyarınca uygulanmaktadır. KKTC’de PGT uygulamaları, KKTC Sağlık Bakanlığı’nın ilgili düzenlemeleri çerçevesinde genetik tanı merkezlerinde uygulanabilmektedir. Her iki yasal çerçevede de uygulama yalnızca tıbbi endikasyonlarla ve yetkili merkezlerde yürütülür.

Bu rehber; PGT-M’nin bilimsel temellerini, kalıtım paternlerine göre uygulama farklılıklarını, örnek hastalıkları (talasemi, kistik fibrozis, Huntington, Duchenne müsküler distrofisi, BRCA1/2), teknik süreci, yasal çerçeveyi ve etik-danışmanlık boyutunu kapsamlı biçimde sunmayı amaçlar. İçerik bilgilendiricidir; bireysel tedavi kararı ancak ilgili uzman ekipler tarafından verilir.

Kritik Bilgi Kutusu

• PGT-M, tek gen hastalıklarında mutasyon bilgisine dayalı özel tasarımlı bir tanı testidir.
• Her aile için bireysel ön hazırlık gerekir; "hazır panel" değildir.
• Prenatal tanının yerini tutmaz; doğrulama için prenatal tanı önerilebilir.
• Etik boyutu, özellikle geç başlangıçlı ve eksik penetranslı hastalıklarda (BRCA1/2, Huntington) danışmanlık ağırlığını artırır.

PGT-M Nedir?

PGT-M; tek gen hastalıklarının kalıtım riski taşıyan çiftlerde, embriyoların ilgili mutasyon açısından değerlendirilmesini sağlayan preimplantasyon genetik tanı alt türüdür. Tarihsel olarak PGD (preimplantation genetic diagnosis) olarak anılan uygulamalar içinde en eski ve en köklü olanı PGT-M’dir. İlk PGT uygulaması 1990 yılında, X’e bağlı hastalık riski olan ailelerde cinsiyet bilgisine dayalı seçim amacıyla yapılmıştır (Handyside et al., 1990). O tarihten bugüne teknolojik gelişmeler; doğrudan mutasyon analizini, linkage analizini ve NGS tabanlı platformları mümkün kılmıştır.

PGT-M’nin amacı; kalıtsal hastalık riski yüksek bir çiftin etkilenmemiş bir çocuğa sahip olma şansını artırmaktır. Örneğin her iki eşi de beta talasemi taşıyıcısı olan bir çiftte, her gebelikte %25 etkilenmiş bebek riski vardır; PGT-M bu riske karşı embriyo düzeyinde tanı sağlayarak seçim aşamasına bilgi ekler. Aynı şekilde Huntington mutasyonu taşıyıcısı bir ebeveynde de PGT-M, etkilenmemiş embriyoların belirlenmesine katkı sağlar.

PGT-M’nin Tarihçesi

İlk PGT-M uygulamaları, cinsiyet belirleme amacıyla X’e bağlı hastalık taşıyıcısı ailelerde yapılmıştır. Bu dönemde doğrudan mutasyon analizi teknik olarak sınırlıydı ve ailede ilgili X’e bağlı hastalığın olduğu bilinmekteydi. 1990’ların ortasında PCR ve daha sonra multipleks PCR tekniklerinin gelişmesiyle spesifik mutasyonların doğrudan analizi mümkün oldu. 2000’li yıllarda linkage analizi ile haplotip temelli değerlendirme yaygınlaştı; 2010 sonrasında ise NGS platformları laboratuvara girdi.

Günümüzde PGT-M, kombine analiz panelleri (mutasyon + SNP haritalama + kromozom analizi) şeklinde uygulanabilmektedir. ESHRE PGT Konsortiumu verileri, her yıl binlerce PGT-M siklusunun Avrupa’da yapıldığını yansıtır (ESHRE 2023).

Kalıtım Paternlerine Göre PGT-M

PGT-M; hastalığın kalıtım paternine göre farklı yaklaşımlarla uygulanır.

• Otozomal resesif (OR): Her iki ebeveyn taşıyıcı; her gebelikte %25 etkilenmiş, %50 taşıyıcı, %25 sağlıklı olasılık. PGT-M, etkilenmiş embriyoları ayırt etmeyi hedefler.
• Otozomal dominant (OD): Bir ebeveyn etkilenmiş/taşıyıcı; her gebelikte %50 aktarım riski. PGT-M, mutasyon taşıyan embriyoları ayırt eder.
• X’e bağlı resesif: Genellikle anne taşıyıcı; erkek embriyoların yarısı etkilenmiş, kız embriyoların yarısı taşıyıcı. Günümüzde doğrudan mutasyon analizi mümkünse tercih edilir.
• X’e bağlı dominant: Ebeveynde etkilenmiş, aktarım paterni hastalığa göre değişir.
• Mitokondriyal: Anneden aktarılan mitokondriyal DNA mutasyonları. PGT-M’nin kısıtlı etkinliği vardır; heteroplazmi nedeniyle kesin sonuç yorumu güç olabilir.

Örnek Hastalıklar

Aşağıda sık rastlanan PGT-M endikasyonlarına daha ayrıntılı bakılmaktadır.

Talasemi (Beta ve Alfa Talasemi)

Beta talasemi; beta globin geni (HBB) üzerindeki mutasyonlar sonucunda hemoglobin sentezinin bozulduğu otozomal resesif bir hastalıktır. Akdeniz havzasında, Kıbrıs dâhil, taşıyıcılık prevalansı yüksektir. Her iki ebeveynin taşıyıcı olduğu çiftlerde her gebelikte %25 talasemi majör riski bulunur. Talasemi majör; düzenli transfüzyon, demir şelasyon tedavisi ve bazı durumlarda hematopoietik kök hücre nakli gerektiren ağır bir klinik tablodur.

PGT-M, beta talasemi için en sık uygulanan endikasyonlardan biridir. HBB geni üzerindeki mutasyonlar (ör. IVS-1-110, IVS-2-745, kodon 39) doğrudan analiz edilebilir; bazı durumlarda linkage analizi ile desteklenir. Alfa talasemide ise genellikle delesyonlar söz konusudur ve HBA1/HBA2 analizi yapılır. Kıbrıs’ın epidemiyolojik profili, bu endikasyonun PGT-M başvurularında önemli bir yer tutmasına yol açar.

Kistik Fibrozis

Kistik fibrozis, CFTR geni üzerindeki mutasyonlar sonucu kloride iyon kanalının işlev bozukluğuna yol açan otozomal resesif bir hastalıktır. En sık mutasyon delta F508’dir; ancak 2000’den fazla farklı CFTR varyantı tanımlanmıştır. Hastalık; pulmoner, pankreatik, gastrointestinal ve üreme sistemleri üzerinde etkili olabilmekte, yaşam kalitesini ve beklenen yaşam süresini etkileyebilmektedir.

PGT-M, bilinen CFTR mutasyonu taşıyan çiftlerde uygulanabilir. Multipleks PCR ve NGS panelleri ile analiz mümkündür. Ebeveynlerin her birinde farklı CFTR mutasyonu olabileceği için, ailesel informatif markör çalışması planlama aşamasında önemlidir.

Orak Hücre Anemisi

Orak hücre anemisi, HBB genindeki spesifik bir nokta mutasyonu (HbS) sonucu eritrositlerin anormal şekil almasına ve çeşitli komplikasyonlara yol açan otozomal resesif bir hastalıktır. Sub-Sahara Afrika ve bazı Akdeniz ülkelerinde taşıyıcılık yüksektir. Her iki ebeveyn taşıyıcı olduğunda her gebelikte %25 etkilenmiş bebek riski söz konusudur. PGT-M, spesifik HbS mutasyonunun aile içinde tanımlı olduğu durumlarda uygulanabilir.

Huntington Hastalığı

Huntington hastalığı; HTT genindeki CAG trinükleotid tekrarının patolojik düzeyde artmasıyla karakterize, otozomal dominant, geç başlangıçlı nörodejeneratif bir hastalıktır. Etkilenmiş bir ebeveynin her çocuğunun %50 aktarım riski vardır. PGT-M, taşıyıcı ebeveyn bilgisi üzerinden doğrudan analizle veya linkage ile yapılabilir.

Huntington hastalığında özel bir yaklaşım "non-disclosure PGT" olarak bilinir. Bu yaklaşımda, ebeveyn kendi mutasyon durumunu öğrenmek istemez; embriyo analizinde ise etkilenmemiş olanlar transfer için seçilir. Uygulama teknik ve etik açılardan hassastır; kapsamlı danışmanlık ve deneyimli merkez gerektirir. Günümüzde bazı merkezlerde "exclusion testing" adıyla, etkilenmiş büyük ebeveynden gelen haplotipi dışlayacak şekilde embriyo seçimi yapılmaktadır.

Duchenne Müsküler Distrofisi

Duchenne müsküler distrofisi (DMD), DMD geni üzerindeki mutasyonlar sonucu distrofin proteininin üretilememesi veya işlevsiz üretilmesiyle ortaya çıkan, X’e bağlı resesif bir kas hastalığıdır. Hastalık erken çocuklukta kas güçsüzlüğü ile başlar, ilerleyici seyir izler ve solunum-kalp kaslarını da etkiler. X’e bağlı resesif/dominant kalıtsal hastalıklar (ör. Duchenne müsküler distrofisi, hemofili A) taşıyıcılık veya hastalık riskinin değerlendirilmesi PGT-M kapsamındaki tıbbi endikasyonlar arasında yer alır.

DMD için PGT-M planlaması; ailede tanımlı mutasyon varsa (delesyon, duplikasyon, nokta mutasyonu) doğrudan analiz ile, yoksa X kromozomu üzerinden haplotip haritalama ile yürütülebilir. Delesyonların saptanmasında MLPA ve NGS panelleri kullanılır.

Hemofili A

Hemofili A; F8 geni üzerindeki mutasyonlar sonucu faktör VIII eksikliğine yol açan X’e bağlı resesif bir koagülopati hastalığıdır. Erkek etkilenenlerde eklem içi kanamalar, kas kanamaları ve ciddi kanama riskleri söz konusudur. PGT-M, bilinen F8 mutasyonu veya informatif haplotipi tanımlanmış taşıyıcı anne örneklerinde uygulanabilir. X’e bağlı resesif/dominant kalıtsal hastalıklar (ör. Duchenne müsküler distrofisi, hemofili A) taşıyıcılık veya hastalık riskinin değerlendirilmesi PGT-M kapsamında ele alınan bir tıbbi endikasyondur.

BRCA1/BRCA2 ve Kalıtsal Kanser Yatkınlığı

BRCA1 ve BRCA2 mutasyonları; meme, over, pankreas ve prostat kanserleri başta olmak üzere çeşitli kanser türlerinde yaşam boyu risk artışı ile ilişkilidir. Otozomal dominant kalıtım paterni gösterir; ancak kanser gelişimi eksik penetranslıdır, yani taşıyıcıların hepsinde hastalık gelişmez. Ayrıca kanser ortaya çıktığında erken tanı ve tedavi seçenekleri bulunmaktadır.

Bu özel özellikleri nedeniyle BRCA için PGT-M; güncel tıbbi literatürde kabul edilen ancak etik tartışma içeren bir uygulamadır. ESHRE ve ACOG gibi kuruluşlar, BRCA için PGT-M’nin hastanın bilgilendirilmiş tercihine ve özenli danışmanlığa dayalı olarak yapılmasını önerir (ESHRE 2023). Kararda; mutasyonun bilinen penetransı, ailedeki kanser öyküsü, hastanın kendi değerleri ve alternatif seçenekler (sıkı takip, prenatal tanı, doğal gebelik) birlikte değerlendirilir.

Diğer Endikasyonlar

Sık karşılaşılan diğer PGT-M endikasyonları şunlardır: spinal müsküler atrofi (SMN1), fenilketonüri (PAH), konjenital adrenal hiperplazi (CYP21A2), nöbet gelişimiyle seyreden bazı metabolik hastalıklar, kalıtsal onkolojik sendromlar (Li-Fraumeni, Lynch sendromu), nöromüsküler hastalıklar (miyotonik distrofi), otozomal baskın polikistik böbrek hastalığı (ADPKD) ve kollajen tip 1 hastalıkları (osteogenezis imperfekta).

Teknik Süreç

PGT-M’nin laboratuvar süreci diğer PGT alt türlerine göre daha özelleşmiştir. Başlıca aşamalar şunlardır:

Ön Hazırlık

PGT-M öncesi her aile için bireysel bir ön hazırlık yapılır. Bu süreç tipik olarak şu basamakları kapsar:

• Mutasyonun karakterize edilmesi: Aile içinde hastalık etkili varyantın moleküler düzeyde belgelenmesi.
• İnformatif markör taraması: Hastalık lokusu çevresindeki SNP’lerin aile fertlerinde çalışılması, etkilenen ve etkilenmeyen haplotiplerin belirlenmesi.
• Single-cell protokol validasyonu: Klinik öncesi örneklerde amplifikasyon ve analizin güvenilirliğinin test edilmesi.
• Probe veya multipleks panel tasarımı: Laboratuvarın hedeflenen mutasyon için özel panel geliştirmesi.

Ön hazırlık süresi genellikle 4-8 haftadır; nadir mutasyonlarda daha uzun olabilir. Bu süreç, tüp bebek siklusu başlamadan önce tamamlanır.

Tüp Bebek Siklusu ve Biyopsi

Tüp bebek siklusu standart protokollerle yürütülür. Yumurtalık uyarılması, yumurta toplama ve ICSI ile döllenme yapılır. PGT-M planlanan sikluslarda ICSI tercih edilir; bu, sperm kontaminasyonu riskini azaltarak PCR tabanlı analizlerde olası artefaktları minimize eder (ESHRE 2023). Blastokist aşamasındaki embriyolardan trofektoderm biyopsisi alınır, embriyolar vitrifiye edilir.

Analiz

Biyopsi örneklerindeki DNA önce whole genome amplification (WGA) ile çoğaltılır. Ardından hedeflenen mutasyon bölgesi ve aile bazlı informatif markörler için PCR veya NGS temelli analizler yürütülür. Bazı laboratuvarlar, aynı pipeline içinde 24 kromozom analizi de gerçekleştirerek kombine PGT-M + PGT-A raporlaması sunar.

Olası Teknik Sorunlar

• Allele drop-out (ADO): Tek hücreden yapılan amplifikasyonda alellerden birinin okunamaması. Linkage analizi bu riski azaltmaya yardımcı olur.
• Kontaminasyon: Özellikle PCR tabanlı protokollerde dış DNA kontaminasyonu riski; sterile laboratuvar uygulamalarıyla minimize edilir.
• Rekombinasyon: Hastalık lokusu yakınında nadir rekombinasyon olayları linkage sonucunu değiştirebilir.
• Tanısal olmayan sonuç: Yetersiz DNA veya teknik sorunlar nedeniyle sonuç verilememesi.

Endikasyon Örnekleri ve Kalıtım Paternleri

Doğruluk Oranları ve Sınırlamalar

PGT-M’nin tanısal doğruluğu, deneyimli merkezlerde %95-99 düzeyinde bildirilmektedir. Ancak bu oran, teknik mükemmellik ve ön hazırlık kalitesine bağlıdır. Sınırlamalar şunlardır:

• Biyopsi örnekleme sınırları ve olası mozaik etkiler
• Nadir rekombinasyon olayları
• Allele drop-out riski
• Hastalık heterojenitesi (özellikle kompleks genlerde)
• Prenatal tanı ihtiyacı: Birçok durumda gebelik sonrası doğrulama önerilir.

Bu nedenle PGT-M sonucu, tek başına mutlak bir garanti sağlamaz; prenatal tanı planlaması genetik danışmanlıkta konuşulur.

Bilimsel ve Etik Tartışmalar

PGT-M için etik tartışmalar; hangi hastalıkların uygun endikasyon olduğu sorusu etrafında yoğunlaşır. Bazı durumlar nispeten net kabul görür:

• Erken başlangıçlı, ağır seyirli, tedavisi sınırlı genetik hastalıklar (ör. talasemi majör, SMA tip I, Duchenne müsküler distrofisi)
• Yaşam süresi ciddi kısıtlanmış hastalıklar (ör. kistik fibrozis, Huntington hastalığı)

Bazı durumlar ise daha fazla tartışma gerektirir:

• Geç başlangıçlı, eksik penetranslı hastalıklar (BRCA1/2, Li-Fraumeni sendromu)
• Orta derecede etkili, tedavi seçenekleri görece iyi hastalıklar
• Non-disclosure protokolleri (özellikle Huntington)

ESHRE 2023 kılavuzları, her endikasyonun bireysel tıbbi-etik değerlendirmeye alınmasını ve çifte alternatiflerin (prenatal tanı, doğal gebelik, donör gamet, evlat edinme) açıklanmasını önerir. Danışmanlık süreci, sürecin temel taşıdır.

Yasal Çerçeve

Türkiye

Türkiye’de PGT uygulamaları, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği tıbbi endikasyonlar çerçevesinde, ilgili yönetmelik (Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği, 2014) uyarınca uygulanmaktadır. PGT-M için tanımlanmış endikasyonlar; ciddi kalıtsal hastalıklar, belirlenmiş genetik bozukluklar ve tıbbi değerlendirme sonucu uygun bulunan durumları kapsar. Uygulama yalnızca yetkili ÜYTE merkezlerinde ve bilgilendirilmiş onamla yapılır.

KKTC

KKTC’de PGT uygulamaları, KKTC Sağlık Bakanlığı’nın ilgili düzenlemeleri çerçevesinde genetik tanı merkezlerinde uygulanabilmektedir. KKTC’nin coğrafi konumu ve talasemi epidemiyolojisi; PGT-M’nin özellikle hemoglobinopatiler açısından önemli bir tıbbi endikasyon alanı olarak ele alınmasına yol açar.

Yasal Karşılaştırma Tablosu

Genetik Danışmanlık

PGT-M sürecinde genetik danışmanlık merkezidir. Danışmanlık; aşağıdaki başlıkları kapsayan yapılandırılmış görüşmeleri içerir:

• Hastalığın kalıtım paterni ve yineleme riski
• PGT-M sürecinin teknik aşamaları
• Doğruluk ve sınırlamalar
• Alternatif seçenekler (prenatal tanı, doğal gebelik, donör gamet, evlat edinme)
• Olası sonuç senaryoları ve karar algoritmaları
• Psikososyal destek ihtiyacı
• Gerekli mali ve zaman çerçevesi

Danışmanlık, ön hazırlıktan sürecin sonuna kadar sürdürülen bir iletişim zinciridir. Bazı merkezlerde bağımsız genetik danışman, bazı merkezlerde tıbbi genetik uzmanı bu rolü üstlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

PGT-M hangi hastalıklar için uygulanabilir?
Kalıtım paterni bilinen ve mutasyonu saptanabilen tek gen hastalıkları için uygulanabilir. Talasemi, kistik fibrozis, orak hücre anemisi, Huntington hastalığı, Duchenne müsküler distrofisi, hemofili A ve BRCA1/2 ile ilişkili kalıtsal kanser yatkınlığı sık örnekler arasındadır.

Tüm tek gen hastalıkları için test hazır mı?
Hayır. Her aile için mutasyon ve informatif markörlerin önceden tanımlandığı bir ön hazırlık süreci gerekir. Bu süreç tipik olarak 4-8 hafta alabilir; bazı nadir mutasyonlarda daha uzun sürebilir (ESHRE 2023).

PGT-M ile BRCA1/2 taşıyıcılığı değerlendirilebilir mi?
Kalıtsal meme ve over kanseri yatkınlığı genleri olan BRCA1/2 için PGT-M uygulanabildiği merkezler bulunmaktadır. Bu, ‘geç başlangıçlı, eksik penetranslı ve kısmen önlenebilir’ bir hastalık kategorisinde olduğu için etik tartışmaları da kapsayan özel danışmanlık gerektirir.

X’e bağlı hastalıklarda PGT-M nasıl uygulanır?
X’e bağlı resesif/dominant kalıtsal hastalıklar (ör. Duchenne müsküler distrofisi, hemofili A) için PGT-M, taşıyıcılık veya hastalık riskinin tıbbi bağlamda değerlendirilmesini sağlar. Spesifik mutasyon biliniyorsa doğrudan gen analizi yapılır; bilinmiyorsa linkage analizi kullanılabilir.

PGT-M Türkiye’de uygulanabilir mi?
Türkiye’de PGT uygulamaları, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği tıbbi endikasyonlar çerçevesinde, ilgili yönetmelik (Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği, 2014) uyarınca uygulanmaktadır.

PGT-M KKTC’de uygulanabilir mi?
KKTC’de PGT uygulamaları, KKTC Sağlık Bakanlığı’nın ilgili düzenlemeleri çerçevesinde genetik tanı merkezlerinde uygulanabilmektedir.

PGT-M yapılsa bile yanlış sonuç olabilir mi?
Evet. Teknik amplifikasyon sorunları, allel kaybı (ADO) ve nadir rekombinasyon olayları sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle önerilen çoğu vakada prenatal tanı (CVS veya amniosentez) ile doğrulama da danışmanlıkta ele alınır.

PGT-M ile PGT-A aynı siklusta yapılabilir mi?
Evet. Kombine analiz (PGT-M + PGT-A) belirli merkezlerde yapılabilmektedir; hem tek gen mutasyonu hem sayısal kromozom değerlendirmesi birlikte raporlanır. Bu yaklaşım özellikle ileri yaşta tek gen hastalığı taşıyıcısı çiftlerde değerlendirilebilir (ESHRE 2023).

Huntington hastalığı için PGT-M’de ‘non-disclosure’ yaklaşımı nedir?
Ebeveynlerden birinin Huntington mutasyonunu taşıdığından emin olmak istemediği durumlarda, mutasyon durumu açıklanmadan etkilenmemiş embriyoların belirlenmesini hedefleyen bir protokoldür. Etik ve teknik boyutları nedeniyle yalnızca deneyimli merkezlerde ve kapsamlı danışmanlıkla yürütülür.

Akraba evliliği PGT-M endikasyonu mudur?
Akraba evliliği, otozomal resesif hastalık riskini artırır. Ancak yalnızca akraba evliliği başına PGT-M önerisi değildir; ailede saptanmış bir mutasyon ya da tanımlı taşıyıcılık varsa uygulanabilir. Taşıyıcılık taraması önceliklidir.

Sonuç

PGT-M; kalıtsal tek gen hastalıklarında embriyo düzeyinde genetik tanı sağlayan, özelleşmiş bir preimplantasyon genetik tanı alt türüdür. Talasemi, kistik fibrozis, orak hücre anemisi, Huntington hastalığı, Duchenne müsküler distrofisi ve BRCA1/2 gibi pek çok kalıtsal durumda uygulama alanı bulunur. Her aile için bireysel ön hazırlık, kalıtım paterninin değerlendirilmesi ve uygun teknik protokolün seçilmesi kritik öneme sahiptir.

Teknik doğruluk oranları yüksek olmakla birlikte, PGT-M kesin bir garanti sunmaz; biyopsi örnekleme sınırları, allel kaybı ve nadir rekombinasyon olayları gibi faktörler sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle prenatal tanı ile doğrulama danışmanlığın bir parçasıdır. Etik tartışmalar özellikle geç başlangıçlı ve eksik penetranslı hastalıklarda (BRCA1/2, Huntington) merkezdedir; paylaşılmış karar modeli esas alınır.

Türkiye ve KKTC’deki yasal çerçeve, PGT-M’nin tıbbi endikasyonlar dâhilinde ve yetkili merkezlerde yapılmasını öngörür. Süreç; genetik danışmanlık, üremeye yardımcı tedavi uzmanlığı ve embriyoloji laboratuvarının koordineli çalışmasını gerektirir. Çiftlerin bu süreci anlaşılır, kapsayıcı ve dürüst bir iletişim iklimi içinde deneyimlemesi, klinik ve psikososyal başarıya birlikte katkı sağlar.